AvrupaİtalyaTatlarÜlkeler

Venedik’e Eylül 2004’te gittim.  Daha önce birkaç saat geçirmiş, sokaklarını şöyle bir görmüştüm. Ancak bu sefer turist değildim, 6 ay kalacaktım. Kalbim pıtbırı pıtrbıtı pıt pıt pıt pıtpıtpıtpıtpıt diye çarpıyordu.  Çok güzel bir şehre gittiğimi biliyordum ama suyun, dostlukların, zorlukların ve şarapların içinde yepyeni bir insan olacağımın farkında değildim. Şehir bana büyü yapmıştı, karşı konulamaz bir şekilde bağlanmıştım. Zamanı dondurmak istiyor, bunun imkânsız olduğunu bildiğim için resmen daha anın içindeyken nostaljiden acı çekiyordum. Sonra korktuğum gün geldi, pılımı pırtımı toparlayıp ayrıldım, ama Venedik’i bırakamadım. Anılarım hala çok canlı, evimin her köşesi hatıralarla dolu.  Ancak duygulara ulaşabilmek her zaman o kadar kolay değil. O hisleri hatırlayabilmek için müziğe ve yemeklere ihtiyacım var.  O zaman beraber çakma bir bigoli in salsa yapmaya ne dersiniz?

Bigoli in salsa (soslu bigoli) Veneto bölgesine özgü, yapması kolay, ucuz ve keskin lezzetli bir makarna yemeği. Keskin lezzetli derken sakın kaçmayın, özellikle ton balıklı makarna meraklılarının çok beğeneceğini düşünüyorum. Sosunda sardalya tuzlama kullanılıyor. Vaktiyle büyük kutlamalardan önce veya et yenmeyen oruç günlerinde “hafif bir yemek olsun” diyerek ham ham yutulurmuş. Artık karnınızın aç olduğu her saatte Venedik’te bulabilir ya da mutfağa girip 10 dakikada hazırlayabilirsiniz.

Peki bu bigoli de neyin nesin? Bigoli bir makarna türü.  Eskiden karabuğdaydan yapılırmış ama artık tam buğday unu kullanılıyor. Kendisine çok kalın spagetti de diyebiliriz. Bizim marketlerde bulunmadığı için ben tam buğday spagetti kullanıyorum. Ancak gerçeğini bulur ya da evde yaparsanız beni yemeğe davet edebilirsiniz.

Gelelim sosuna. İnternette pek çok tarife rastlayabilirsiniz, ben birkaç hafta boyunca evlerinde kaldığım Venedikli bir ailenin tarifini paylaşacağım.

Malzelemeler:

8-10 adet sardalya tuzlama (hamsi de olur)

2-3 adet beyaz soğan

Zeytinyağı

120 ml beyaz şarap (zorunlu değil)

Soğanları halka halka doğrayıp zeytinyağında iyice yumuşayıncaya kadar pişiriyoruz. Karamelize olmamaları gerek. Bu yüzden biraz çevirdikten sonra birkaç kaşık su ya da beyaz şarap ilave edebilirsiniz. Bu arada sardalyaları temizleyip biraz çatalla eziyoruz ve iyice yumuşamış soğanlara ekliyoruz. Bu aşamada ben azıcık daha beyaz şarap ekliyorum çünkü neden olmasın. Tencerenin altını iyice kısıp bu karışım tek renk bir püre haline gelinceye kadar arada karıştırarak pişiriyoruz. Çok çirkin ve çok lezzetli oluyor. İlginç bir şekilde içinde balık olduğunu bilsem de doğrudan sardalya tadı almıyorum.

Bu sırada makarnamızı da hazırlıyoruz. Soslamadan önce makarnayı bir parça çiğ zeytinyağı ve karabiberle hop hop karıştırıyoruz, sosu da üstüne döktük mü işte bu kadar! (Tamam biraz da yeşil bir şeyler serpelim de azıcık güzel gözüksün.) Tadına bakmaya hazır mısınız?

Venedik’te sıcak bir gün olmuş, çok yürümüş sonra bu meydanda bulmuşsunuz kendinizi. Nasıl otele döneceğinizi bilmiyorsunuz. Tam köprünün yanındaki terasa çökmüşünüz. 3 masa var, birinde 2 amca aperatiflerini içiyorlar. Bir çocuk 100 yıllık tahta oyuncağıyla oynuyor. Nemi, denizi, eskiyi hissediyorsunuz.

Yanında prosecco, sek beyaz şarap ya da merlot içebilirsiniz diyor uzmanlar. Bir de yeşil salata yapın mis gibi.

Afiyet olsun!

(Yemek pişirme ve fotoğraflamadaki yardımları için aileme teşekkür ediyorum)

 

AvrupaİtalyaKahraman DüdükÜlkeler

Sene 2004. Venedik. Günlerden bugün. Dışarıda deli gibi yağmur yağıyor. Ev bol sarımsaklı makarna sosu kokuyor ve salonda Joni Mitchell içimi acıtırak bir şeyler mırıldanıyor.

Biz mutfaktayız. Ben 23 yaşımdayım. Karşımda 40 yaşında, kaslı ama kambur duran, suratındaki bunca çizgiyi nasıl edindiğini merak ettiğim çok çirkin bir adam oturuyor. Dişlerinin çoğu yok. Ama sanki tüm evi, hatta tüm mahalleyi dolduruyor. Her dediğini hayranlıkla dinliyorum. Birçok insanın “kaybeden” damgası yapıştıracağı bu adam, benim gözümde Tanrılaşıyor.- Duygu kötülüğü kabul etmelisin.
– Nasıl yani?
– Kötülüğün var olmadığına inanıyorsun. Hep bir neden bulmaya çalışıyorsun. Korkuyorsun, kaçıyorsun… Kötülüğü iyiliği tanımlamak için kullanıyorsun sadece. Halbuki kötülük, orada, öylece duruyor. Ondan tiksinme, sadece kabul et. Sonra rahatlayacaksın.Bizde kaldığı 1 hafta boyunca neden konuyu hep buraya çekmeye çalıştığını anlayamıyorum. Çünkü tanıdığım en iyi insan. Sonra gidiyor ve ben garip bir şekilde seviniyorum. O bu konuşulanların büyük bir kısmını hatırlamıyor. Çoğu fazlaca şarap sonrası söylendiğinden veya biraz deli olduğundan…Birkaç sene sonra kendi evinin tuvaletinde ölü bulunduğunu öğreniyorum. Günlerce kimse fark etmemiş. Kendisini arkasından ağlayacak kadar tanımıyorum ama uykusuz gecelere de engel olamıyorum.

Ve yine yağmurlu bir günde, başka bir mutfakta, kız arkadaşı “Bu kadar kötü bir dünyaya uyum sağlamayı bir türlü beceremedi” diyor. Birden bana söylediği bütün kelimeler, harfler, sesler başımın etrafında dönmeye başlıyor. İçimi bir korku alıyor. Benden de daha zayıf bir insan olduğunu anlıyorum. Ne doğru, ne yanlış bilemiyorum. İnsan bir gün dünyaya karşı böyle pes edebilir mi, yoksa beynindeki elektrik yanlış mı çalışıyordu diye merak ediyorum. Beni kendine yakın bulmuş olması tüylerimi ürpertiyor…

Şimdi 32 yaşındayım. İlkokuldayken kedileri yakalayıp işkence eden çocuklara, orta hazırlıktayken beni tuvaletin çöpüne iten kızlara veya sandalyemin altına sümüklü mendillerini atan lisenin parlak çocuğuna nasıl şaşkın bakıyorsam, halen kötülüğe öyle hayretle bakıyorum… Halbuki yediğim tekmenin sayısı yok…

Ancak durum şu ki, kötülük bu yaz başından beri büyük darbelerle beni ve çevremi etkilediğinden, içinde bulunduğum çaresizlik devleşmeye başladı. Bizleri yavaş yavaş çiğniyormuş gibi geliyor ve sanki serçe parmağıyla da beni hafif hafif ezerek alay ediyor.

Sık sık o mutfağı düşünüyorum… Ve değişmemeyi umuyorum. Kötülük umudu yediğinde, her şey bitiyor.

AvrupaİtalyaKahraman DüdükÜlkeler

Bir aksilik çıkmazsa gelecek ay bu vakitlerde Venedik’te olacağım. Daha önceki yazılarımı okuyanlar bilirler 6 ay orada yaşamışlığım var. Uzuun zaman önce. Yıl 2004-2005. Şimdi size birkaç itirafta bulunacağım…

Ben Venedik’teyken birkaç büyük sergi ve kilise dışında hiç müzeye gitmedim. Venedik’in çevresindeki adalara; Murana ve Burano’ya gitmedim. Hemen dibindeki Romeo ve Juliet şehri Verona’ya gitmedim. Öğrencilerin akın ettiği Padova’ya gitmedim. Ufuk çizgisini görebildiğim bir terastan ve Venedik’in büyülü sokaklarından bir adım dışarı çıkmak istemedim. Kıpırdamadım. Ben ki “gezmek de gezmek” diye tutturuyorum, manyak manyak yazılar yazıyorum; sanki tatlı bir rüyanın içine girmişim gibi uyanmak istemedim. Şanssızlık bu ya, yakınlarımın hepsi zor zamanlar geçiriyordu. Sevgilim uzaklarda babasının kanseriyle cebelleşiyordu… Bense kahve, yemek kokuları ve bangır bangır çalan Leonard Cohen eşliğinde; daha yeni tanıştığım ama birden her şeyim haline gelen bir grup insana sarılmış oturuyordum. Konuşup… konuşup… konuşup… susmuştuk. Öyle bangır bangır eğlenceler düşünmeyin. Partiler, deli gibi tüketilen şaraplar, kahkahalar ve güneşin altında piknikler oluyordu elbette. Ancak yağmur, çamur ve fırtına eşliğinde melankolinin dibine vurduğumuz günlerin sayısı kesinlikle daha fazlaydı. Ve bunda garip bir huzur buluyorduk. Bir daha asla bulamadığım bir huzur. Sanki bütün duygularımız ortada dolanıyordu ve birbirimizi anlayabiliyorduk. Üzüntüler serbestçe dolaşıyor ve  paylaşılıyordu. Kim kime ne zaman el uzatması gerektiğini, ne zaman çekilmesi gerektiğini biliyordu. Şimdi düşünüyorum da galiba hayatımda ilk ve son defa yalnızlık duygum kaybolmuştu. Geceleri bekleyen gemilere bakıyordum ve onların nereye gittiklerini merak etmiyordum. Saatlerce bir meydanda taşa oturup insanları izliyordum ve insanları merak etmiyordum. Her şey fazla güzeldi ve içime çektiğim nefesten başka bir şey düşünemiyordum.

Ne bencil, ne iğrenç insanmışsın demeyin, bedelini ağır ödedim. Ve halen ödüyorum. Şimdi nasıl hissedeceğimi merak ediyorum.  Hiç ayrılmamışım gibi mi, yoksa çok değişmişim gibi mi? Bir yandan da düşünmeden edemiyorum; gezmeyi seven birçok insanın aksine, benim içimdeki merak belki de sadece bir huzur arayışı. Bulsam kıpırdamak istemeyeceğim… Belki… Belki de en başından Venedik’in bir parantez olduğunu bildiğim için parmağımı oynatmak istemedim. Belki orası benim hayatım olsaydı, oradan da kaçma planları yapardım.

Zaman zaman Lido sahilinden topladığım deniz kabuklarını kulağıma götürüp dinliyorum. Halen su sesi gelmesine şaşırıyorum…

 
AvrupaİtalyaÜlkeler

Geçen kahve falımda gondol çıkınca aklıma geldi, Venedik’in turist karmaşasından biraz uzaklaşmak isteyenlere bütçe dostu birkaç sır vereyim dedim.

Öncelikle şehrin şu morla işaretli olan üniversite bölgesine gidelim

 

  • Tonolo‘da lokmalık tatlılardan yiyin. Sıra olabilir, tok olabilirsiniz, aceleniz olabilir… İnanın bunların hiçbiri bahane değil. Bir tane kendiniz, bir tane de benim için…
  • Eğer açıkken yakalarsanız hemen yanındaki Chiesa di San Pantalon, San Pantalon kilisesine dalın. Eskiden giriş ücretsizdi. Sadece aydınlatma için para atmanız gerekebilir. Oturun ve kafanızı tavana dikin. Hayatımda gördüğüm en etkileyici göz yanılsamalarından biri… Hatta en etkileyicisi bile olabilir.
  • Buradan bir köprü geçerseniz Campa Santa Margherita’ya ulaşırsınız. Etrafta akşam da takılabileceğiz barlar göreceksiniz. Hava güzelse teraslarında öğrenciler ve Venedik’in entelektüelleriyle beraber kahve, muhallebi kıvamında sıcak çikolata ya da spritz (beyaz şarap + campari ya da aperolle yapılan bir venedik içkisi) içebilirsiniz. Satılan dilim pizzalarla meydanda karnınızı doyurup naktinizi başka aktivitelere saklayabilirsiniz. Ayrıca gençlerle kaynaşıp şehirde ne olup bittiğini öğrenmek için de iyi bir seçim.
 

 

  • Tamam şimdi buralardan uzaklaşalım. Size meşhur San Marco meydanının en güzel olduğu zamanı söyleyeyim . Sabahın 4’ü. Venedik karnaval dışında çok geç uyuyan bir şehir değil. Sokaklar ıssızlaştıktan sonra yapacağınız bir yürüyüş, hem gizemli bir cinayet vakasının peşinden gidiyormuşunuz gibi tüylerinizi ürpertecek, hem de şehrin sahibiymişsiniz gibi hissettirecek size.  Kimsenin olmadığı bu saatlerde toplanmamış sandalyelerden birine oturup meydanın ihtişamını içinize çekmenizi şiddetle öneririm.
  • Gondola paranız yetmiyorsa dolmuş gondol olan traghettolara binin. Yolculuk 2 dakika sürüyor ama çok daha eğlenceli. Durak yerlerini otelinize ya da hostelinize sorup öğrenebilirsiniz.
  • Mutlaka vaporettoya (vapur) atlayın. İstanbul’a gelmiş de vapura binmemiş birine ne gözle bakarsınız? Bunu yapmazsanız işte, ondan da beter bir duruma düşersiniz… Biletsiz binme çalışması yapan arkadaşlara bir önerim yok. Yakalanırsanız fena cezası var ama.
  • Biraz turist bölgesinden çıktınız mı götürdüğünüz boş şişeleri 3-4 euroya dolduran şarapçılarla karşılaşacaksınız. Göremezseniz sorun. Afiyet olsun.
  • Tuvaletlere de o kadar para bayılmak yerine, bir kafeye girip barda bir espresso höpürdetmeniz daha karlı olabilir. Bu İtalyanlar neden oturmadan ayakta kahve içiyorlar diye aklınıza takılıyorsa eğer, daha ucuz olduğu için. Oturursanız masa parası, dışarı oturursanız bir de teras parası eklenir üzerine.
  • Yazın jetsetin akın ettiği Lido di Venezia plajları diğer zamanlarda köpeklere ve deniz kabuğu toplayan adalılara kalıyor. Vaktiniz varsa biraz huzur toplamak için ideal… Vaporettolarla gidebilirsiniz.
  • Bir öğleden sonra haritayı da müzeleri de bir kenara bırakın. Sadece yürüyün. Her yer için denir de Venedik kesinlikle kaybolmadan hissedilemez. Şaşırmaya da büyülenmeye de melankolinin dibine vurmaya da hazır olun…
Bana kart atarsınız değil mi? Suların yükseldiği dönemde delirmemenizi hatırlatarak 2 de okuma önerisi ekliyorum. İyi yolculuklar!
 
 
AvrupaİtalyaKahraman DüdükÜlkeler

Daha önce de yazmıştım Venedik kartpostal gibi şehir. Gerçekten güzelliğiyle öyle büyülüyor ki romantizmin doruklarına ulaşıyorsunuz. Hele de turistlerin ötesindeki şehri yaşayabilirseniz, kendisi inanılmaz yakışıklı, kültürlü, gizemli ve çapkın bir sevgili gibi gözükmeye başlıyor. Ama bu sevgili aynı zamanda çok huysuz ve çok pis…

Sessiz bir bank bulun Venedik’in ortasındaki ufacık bir bahçede. Ağaçlardan gelen haşur huşur sesleri duyabilirsiniz. Bir farecik dolanıyordur kafanızda. Dünyanın kirasıyla tutulan giriş katında bir eve misafir olun. Duvardaki küf izlerine şaşırmayın. İçerideki kokuya dayanabilecek misiniz acaba? O da ne? Tuvalet ve mutfak aynı odada… Sonra herkes uykuya gömüldükten sonra siz sabahın 4’ünde hoplaya zıplaya evinizin yolunu tuttuğunuzda kanallarda yüzerken gördüğünüz “aile” de hayal ürünü değil, merak etmeyin. Mutasyona uğramış kolum kadar sıçanlar sadece gece gezmesindeler…

Benim gibi parasızsanız öyle gondol gezilerine çıkamazsanız ama gondol dolmuşları kullanabilirsiniz. Nehrin bir tarafından öbür tarafına geçmenizi sağlayan bu 3 dakikalık yolculuklarda bir gondola 15 kişi biner ayakta gidersiniz. Genelde Venedik ahalisiyle yakınlaşırsınız. Ve suya düşmeyi kimse ama kimse istemez…

Durum budur. Gidenlerin bildiği, gitmeyenlerin de her sene haberlerden takip ettikleri gibi Venedik Ekim-Ocak arasında suların yükselmesi sonucu sık sık sular altında kalıyor. Geçenlerde yine bir rekor kırılmış. Bu kadar sık batan bir şehirde inanılmaz hijyenik koşullar beklemek zaten saçma olur. Venedik’te yaşayan herkesin plastik çizmeleri ve çöp torbasından pantolonları bulunur. Zaten ana yollarda yürümek için iskeleler kurulur. Herkes deli gibi “su durumu” takip eder. Genelde sürpriz değildir çünkü. Ve zaten günün belli saatlerinde sular yükselir sonra normal hayata devam edilir. Elbette tek ulaşım yolu olan vapur bu durumdan çok etkilenir. İşiniz varsa erkenden yollara düşüp yürümeniz gerekebilir. Sular alçalır ayrı problem, sis basar ayrı problem… Venedik böyledir işte. Çok huysuz.

Bu suların yükselmesi olayı da bazı turistlere çok eğlenceli geliyor. Şehrin ne kadar zarar gördüğünü üç günlük tatile gelmiş insanın takmasını beklemek doğru değil tabii. Ben olsam ben de bunu düşünüp üzülmem. Ama işte bir kere şehrin ne kadar pis olduğunu bildiğiniz zaman, o suların içinde eğlenceler düzenleyen insanlara da garip bakışlar atıp birazcık iğreniyorsunuz. Bunu size hiç titiz olmayan bir insan söylüyor. O yüzden siz siz olun, plastik çizmelerden edinip iskeleleri kullanın. Gününüzü suların yükseliş saatini göre ayarlayın. Sevgilinin kötü yüzüyle karşılaşmayın

Venedik’te sonunuz gelecekse bu şehre kör kütük aşık olup hayattan başka isteğiniz kalmadığı için olsun, ishalden değil…

“Venedik benim sonum olacaktı.” Corto Maltese

 

AvrupaİtalyaKahraman DüdükÜlkeler

Bundan pek çok zaman önce, Venedik’in karşısındaki Lido adasından İngiltere’nin fabrikalarla dolu Wolverhampton “şehrine” taşındığımda, minicik odamda bir şiirimsi yazmıştım. Denize, kuma, kahveye, şaraba, bi nbir çeşit makarna sosuna, kalabalık masalara, gizemli sokaklara, “5 köprü geç sola dön” şeklindeki yol tariflerine, spritze (bir Venedik kokteyli), suyun üstündeki hayata ve bir kartpostal içinde yaşamaya duyduğum özlemle ilham gelmiş herhalde. Arkadaşım da ondan esinlenerek bir şarkı yazmış/bestelemişti. Kendisinin doğum gününün yaklaştığını görünce her Lido’daki balkonumuza

 

geri dönmek istediğimde yaptığım gibi bu parçayı arka arkaya dinlemeye başladım. 30 yaşında olacak, ben 32’ye yaklaşıyorum. Venedik bize ne bir sonraki anın endişesi, ne de bir önceki anın nostaljisi olmadan sadece nefes aldığımız saniyenin farkına vararak yaşamayı öğretmişti. Kartpostal içinde bulunmanın bir sonucu sanırım.  Uygulaması her zaman tavsiye edilmese de (tembelliğe ve ilgisizliğe sürükler) bunu unutmadığımız ve hayatımızı bir kısır döngüye sokmadığımız için o zamanki bizler şu andaki hallerimizle gurur duyarlardı gibi geliyor.

Mutluluğu tanımanın kötü yanı mutsuzluğun ne olduğunu fark etmeniz, iyi yanıysa ne aradığınızı iyi bilmeniz.

O zaman Mari Mindless’tan gelsin…

When Nothing Mattered More Than The Sunshine